روش های پشتیبان گیری از اطلاعات
در درس گذشته درباره دلایل و اهمیت تهیه نسخه های پشتیبان با هم صحبت کردیم. حال شما مصمم هستید که نسخه پشتیبانی از اطلاعات تان داشته باشید. اولین مساله ای که با آن روبرو هستید، شیوه پشتیبان گیری است.
به طور کلی شما با سه روش تهیه پشتیبان روبرو هستید که همیشه بسته به نیازتان از آنها می توانید استفاده کنید:
1- پشتیبان گیری کامل: شیوه اول پشتیبان گیری، تهیه یک نسخه پشتیبان تمام و کمال از هارد کامپیوتر است که معمولا به صورت یک فایل ایمیج ذخیره می گردد. با این کار شما یک نسخه تمام و کمال از سیستم عامل و همه فایل های روی هارد را در اختیار دارید.  هر گاه که اطلاعات پاک شوند یا مجبور به استفاده از یک هارد تازه روی سیستم شوید، با استفاده از این ایمیج، می توانید سیستم عامل و تمامی برنامه ها و فایل های تان را به وضعیتی که در زمان پشتیبان گیری داشته اند، برگردانید.
این شیوه ای نسبتا کامل است که به شما امکان می دهد یک پشتیبان کامل از همه چیز داشته باشید. اما در کنار این مزیت معایبی هم دارد: تهیه این پشتیبان کار زمان بری است. پشتیبان گیری کامل از یک هارد 500 گیگابایتی ممکن است چندین ساعت زمان ببرد. ضمن اینکه شما به یک هارد دیسک اکسترنال پرظرفیت یا تعداد زیادی دی وی دی نیاز دارید. در نهایت هم باید از نرم افزار پشتیبان گیر خودتان هم اطمینان کافی داشته باشید. چون اگر در پشتیبان نهایی تان اشکالی وجود داشته باشد ممکن است کل اطلاعات تان از دست برود.
2- پشتیبان گیری انتخابی: روش دوم که بیشتر معمول است، تهیه نسخه پشتیبان از فایل های ضروری کاربر است. در این حالت شما بسته به حجم اطلاعات، به فضای چندان زیادی برای پشتیبان گیری نیاز ندارید و تنها فایل های ضروری را نگهداری می کنید. در این حالت شما فقط می توانید فایل های معیوب و مفقود شده را بازیابی کنید و امکان بازیابی کل سیستم عامل یا همه فایل های موجود روی هارد را نخواهید داشت. در این روش شما انتخاب می کنید که از چه چیزهایی پشتیبان گیری کنید. برای مثال ممکن است فقط بخواهید از عکس ها و فایل های متنی تان پشتیبان بگیرید و بقیه اطلاعات برایتان اهمیت زیادی نداشته باشد. این روش پشتیبان گیری سریع تر و راحت تر است. ضمن اینکه برگرداندن اطلاعات هم کار راحت تری است. اما عیب های خودش را دارد. برای مثال اگر هارد دیسک شما از کار بیافتد شما مجبورید کار نصب سیستم عامل و نرم افزارها را از اول انجام بدهید. و این کار ممکن است ساعت ها وقت شما را بگیرد. ضمنا در این روش باید خیلی با دقت بررسی کنید که از تمام اطلاعات مهم تان پشتیبان گیری کرده اید. زیاد پیش آمده که هنگامی که لپ تاپ به سرقت رفت تازه یادتان امده که در پشتیبان گیری انتخابی که انجام می داده اید فایل های قراردادهای مهم را فراموش کرده اید.
3- پشتیبان گیری افتراقی: این روش به همراه هر دو روش قبلی قابل استفاده است و در واقع می توان دو روش قبلی را با این تکنولوژی سریع تر کرد. این یکی از بهترین و موثرترین روش های پشتیبان گیری است که در بسیاری از برنامه های پشتیبان گیری آنلاین و آفلاین موجود است.
در این شیوه پشتیبان گیری، اولین بار، تمام فایل های مورد نظرتان در فایل پشتیبان می گنجند. اما در دفعات بعدی، برنامه دوباره همان حجم را بک آپ نمی گیرد. بلکه به کنترل نسخه پشتیبان قبلی و فایل های جدید می پردازد و تنها تغییرات را در نسخه پشتیبان به روز می کند.
مثلا شما نیاز دارید روزانه از 6 گیگابایت عکس مربوط به مشتریان پشتیبان بگیرید. در حالت عادی، روزانه 100 تا 200 مگابایت فایل به گالری عکس شما اضافه می شود، اما باید تمام 6 گیگابایت را دوباره پشتیبان بگیرید. اما در صورتی که از برنامه ای با قابلیت پشتیبان گیری افتراقی استفاده کنید، برنامه هر روز نسخه پشتیبان شما را با گالری تان مطابقت می دهد و تنها همان 100 تا 200 مگابایت فایلی را که تغییر کرده اند پشتیبان می گیرد. بنابراین به جای صرف چندین ساعت جهت پشتیبان گیری، کار پشتیبان گیری شما تنها در چند دقیقه انجام می شود. یکی از معیارهای مهم در انتخاب نرم افزار مناسب برای پشتیبان گیری این است که به این فناوری برای تهیه پشتیبان مجهز باشد.
این شیوه در پشتیبان گیری آنلاین بسیار مهمتر از پشتیبان گیری آفلاین است. زیرا علاوه بر اینکه حجم بالای پشتیبان گیری به معنای مصرف پهنای باند بیشتر است، نیاز شما به مقدار بیشتر فضای آنلاین بالاتر می رود.
شما می توانید هر یک از این روش ها را به دو صورت آنلاین و آفلاین، با استفاده از ابزارهای مختلفی به کار ببرید. بیایید کمی بیشتر به بررسی دو شیوه بک آپ گیری آنلاین و آفلاین، مزایا، معایب آنها بپردازیم.
پشتیبان گیری آنلاین
بک آپ آنلاین به طور کلی یکی از شیوه های نگهداری اطلاعات خارج از محیط فیزیکی محل ذخیره اطلاعات است، که می تواند اسناد، فایل های متنی، پوشه ها، عکس ها و یا همه محتویات هارد دیسک تان را شامل شود. در این شیوه نسخه پشتیبان اطلاعات از راه دور بر روی یک سرور یا کامپیوتر متصل به شبکه نگهداری می شوند.
در این شیوه تمامی اطلاعاتی را که می خواهید نسخه پشتیبانی از آنها داشته باشید (از قبیل فیلم، عکس، آهنگ، اسناد و مدارک) بر روی یک سرور مطمئن اینترنتی منتقل می شوند. بسیاری از سرویس های ارائه دهنده خدمات پشتیبان گیری آنلاین از مجموعه ای از کامپیوترهای قوی به صورت کلود (ابری) برای این کار استفاده می کنند.
از مزایای این سرویس می توان به انتقال و نگهداری امن فایل ها بر روی اینترنت اشاره کرد. این کار همچنین باعث می شود که شما نسخه پشتیبانی از فایل های تان را در محلی خارج از محل نگهداری کامپیوتر تان در اختیار داشته باشید، که خود نکته امنیتی بسیار مهمی است.
این شیوه پشتیبان گیری تا حد بسیار زیادی مطمئن است. معمولا به صورت خودکار و بی دردسر انجام می گیرد. اما  بسته به حجم آپلود روی سرور، لازم است که شما هزینه های ارتباط اینترنتی را به شرکت خدمات دهنده اینترنت تان بپردازید.
علاوه بر این برای استفاده از چنین خدمات آنلاینی به خطوط پر سرعت اینترنتی نیاز دارید، در غیر این صورت، صرف نظر از زمان بسیار طولانی برای آپلود فایل ها، با اضافه شدن هزینه تلفن به مبلغ پرداختی برای اینترنت، این کار اصلا مقرون به صرفه نیست.
از دیگر ایراد های این سیستم، محدودیت بسیار زیاد فضای رایگان ارائه شده است و برای نسخه های پشتیبان سنگین و کامل، نیاز به پرداخت هزینه ماهیانه یا سالانه نسبتا قابل توجهی برای در اختیار داشتن فضای کافی دارید.
هر چند از این نکته نباید چشم پوشی کرد که استفاده از پشتیبان گیری آنلاین همانطور که می تواند مداوم یا زمان بندی شده باشد، بسیار ساده است. و شیوه مناسبی برای مقابله با گم شدن و نابودی فایل ها هنگام دزدی، آتش سوزی یا دیگر بلایای طبیعی است. هر زمان و مکانی، شما تنها نیاز به یک کامپیوتر با مرورگر مناسب و یک خط اینترنت پر سرعت دارید، تا دوباره اطلاعات تان را به دست بیاورید. البته اگر سرعت اینترنت شما زیاد نیست می توانید برای پشتیبان گیری از یک قسمت حیاتی از اطلاعات تان از این سرویس ها استفاده کنید. اطلاعاتی که برای تان بسیار اهمیت دارند را می توانید با این سرویس پشتیبان گیری کنید. در این صورت احتمالا حجم آنها کم خواهد بود و حتی با اینترنت Dialup هم قابل پشتیبانی هستند (برای مثال فایل های متنی مهم تان).
خوشبختانه برای انجام این کار سرویس ها و سایت های فراوانی به صورت رایگان وجود دارند که تا حدی می توانند نیازهای شما را برطرف کنند. برای اینکه به علت محدودیت حجم هم به مشکل بر نخورید، می توانید از چند سرویس مختلف استفاده کنید. البته اگر این کار با برنامه ریزی صحیحی انجام نشود، باعث سردرگمی شما بین چندین سرویس و گم کردن اطلاعات تان می شود. در درس های آینده با بعضی سرورهای پشتیبان گیری آنلاین آشنا می شوید.
پشتیبان گیری آفلاین یا Local Backup
این شیوه، تهیه نسخه پشتیبان بر روی ابزارهای سخت افزاری توسط خود شما است. در این روش، به صورت دستی و یا با استفاده از برخی نرم افزارها، نسخه ای از اطلاعات تان را بر روی وسایلی مانند کول دیسک، هارد اکسترنال، کامپیوتر دیگر، سی دی، دی وی دی و... نگهداری می کنید.
برای تهیه نسخه پشتیبان لوکال یا آفلاین، می توانید به سادگی، خودتان کپی هایی از اطلاعات تان بر روی ابزار مورد نظر ایجاد کنید. همچنین امکان نصب برنامه های رایگان و غیر رایگان مختلفی را هم برای تهیه نسخه های پشتیبان به صورت دستی یا اتوماتیک و دوره ای دارید. همه سیستم عامل ها هم معمولا یک سیستم تهیه بک آپ و بازیافت درونی دارند. این سیستم اغلب اوقات فقط نسخه های پشتیبان از فایل های ویژه سیستم عامل ایجاد می کند  و چندان به درد تهیه بک آپ از کل اطلاعات نمی خورد. هر چند که در این زمینه استثناهایی مانند برنامه Time Machine مکینتاش هم پیدا می شوند که از تمام فایل های سیستم شما نسخه پشتیبان تهیه می کنند.
از مزایای این شیوه می توان به عدم نیاز به داشتن ارتباط اینترنتی پر سرعت و پرداخت هزینه ترافیک اشاره کرد. همچنین خرید ابزارهایی چون هارد دیسک یا سی دی و DVD بسیار کم هزینه تر از خرید اکانت آنلاین و ترافیک اینترنت خواهد بود. در درس ابزارهای بک آپ گیری، به بررسی مقایسه ای هزینه استفاده از ابزارهای مختلف پشتیان گیری خواهیم پرداخت.
مزیت دیگر بک آپ آفلاین این است که نسخه پشتیبان همیشه قابل دسترس است و استفاده از آن منوط به داشتن اینترنت و در دسترس بودن سرور ذخیره بک آپ نیست.
این شیوه بک آپ از لحاظ ماندگاری و قابلیت بازیافت اطلاعات، معمولا امنیت کمتری نسبت به شیوه آنلاین دارد. مثلا اگر همانند مشکلی که برای من پیش آمد، هارد دیسک اکسترنال تان زمین بخورد، کل اطلاعات پشتیبان تان نابود می شود. حال اتفاقاتی چون دزدیده شدن این ابزارها، سوختن هارد دیسک یا فلش، شکستن و سوختن سی دی و غیره را هم اضافه کنید. البته خطر نفوذ به پشتیبان های آنلاین تان هم همیشه وجود دارد و آنها را هم نمی توانید کاملا امن به حساب بیاورید.
نکته: یکی از شیوه های امن نگهداری اطلاعات که به Offsite Backup معروف است، بر این مساله تاکید دارد  که همیشه چندین بک آپ یکسان از اطلاعات تان داشته باشید و آنها را در نقاط مختلفی خارج از محل استفاده از آن اطلاعات نگه داری کنید. مثلا یک نسخه از اطلاعات شرکت را در خانه خود و یک نسخه را در خانه والدین یا شرکای تان نگهداری کنید. اگر اطلاعات بسیار با ارزش باشند، علاوه بر اینها، می توانید ان اطلاعات را در صندوق امانات بانکی تان هم نگه داری کنید. پشتیبان گیر آنلاین را هم می توان یکی از مکان های قابل قبول و امن برای رعایت Offsite Backup برشمرد.
دلیل اصلی این کار هم این است که اگر محل شرکت یا یکی از مکان های نگهداری  دچار مشکل شود، همه اطلاعات یکجا نابود نشود و در محل دیگری نسخه ای از آنها موجود باشد. مثلا اگر در شرکت آتش سوزی شود یا دزدی صورت بگیرد، همزمان با نابود شدن یا سرقت کامپیوتر اصلی، هارد یا سی دی هایی هم که نسخه پشتیبان روی آنها نگه داری می شود به همان سرنوشت دچار می شوند. چون آتش که گرفت خشک و تر میسوزد و چیزی باقی نمی ماند اما احتمال اینکه هم شرکت، هم خانه خودتان و هم خانه والدین تان به صورت همزمان دچار مشکل شوند، بسیار کم است.